Kan alleen een kluizenaar werkelijk authentiek zijn?

Geplaatst door Sander Roovers | 3 januari 2017 | Authenticiteit

Geschreven door Sophie Teunissen

Het is een veelgebruikt begrip de afgelopen jaren: authenticiteit. Het betreft misschien wel één van de belangrijkste waardeoordelen van deze tijd. Authenticiteit is goed, belangrijk en dient door alles en iedereen nagestreefd te worden. Waarin is die authenticiteit dan te vinden?

Onder invloed
Authenticiteit wordt vaak uitgelegd als ‘echtheid’, ‘betrouwbaarheid’ en ‘oorspronkelijkheid’. Met betrekking op een persoon (of een bedrijf of merk) wordt met het woord vaak ‘eigenheid’ bedoeld. Als je authentiek bent, ben je trouw aan jezelf. Je blijft bij jezelf en laat je niet beïnvloeden door externe factoren. Er gaat bij mij dan direct een belletje rinkelen: hoe kun je níet beïnvloed raken door externe factoren? Als mens sta je constant in contact met de buitenwereld doordat we een fysieke aanwezigheid zijn en via onze zintuigen op verschillende manieren geprikkeld worden. Als dat wat ons authentiek maakt zich alleen binnen in ons hoofd zou bevinden, betekent dat dan niet dat onze authenticiteit continue wordt bedreigd door alles wat we waarnemen en meemaken?

A priori
Het idee dat we als mens bestaan in een wereld die wij nooit helemaal objectief kunnen begrijpen komt van de filosoof Emanuel Kant. Hij beschreef de mens als een wezen dat de wereld alleen kan begrijpen door middel van zijn beroemde twaalf categorieën, waarvan de ‘tijd’, ‘ruimte’ en ‘causaliteit’ het meest bekend zijn. Hoe wij de wereld kunnen begrijpen is dus alleen binnen deze kaders mogelijk. Als we dit willen verbinden met het begrip ‘authenticiteit’ zou je dus kunnen zeggen dat alleen de onaangetaste kern van de mens authentiek is, vóór zij in contact komt met de buitenwereld. De mens in haar oorspronkelijke toestand. Maar dit gegeven is hetzelfde voor ieder individu, ongeacht karakter. Authenticiteit gaat echter over uniekheid, dus kan de mens a priori (voor de waarneming) dan wel authentiek zijn?

Authenticiteit is te vinden in het contact met de wereld, in de waarneming, welke altijd subjectief en individueel is.”

Authenticiteit in de waarneming
De Franse filosoof en fenomenoloog Maurice Merleau-Ponty benadert dit onderwerp van de andere kant: in plaats van te beginnen bij de mens en de wereld a priori, stelt hij dat het moment van waarneming het begin is, waar de rest uit voortkomt. We kunnen immers niets zeggen over de wereld voordat we een lichaam zijn dat waarneemt. Dus is het moment van waarneming een telkens opnieuw scheppen van de wereld. Door dit op deze manier om te draaien ontstaan er veel meer mogelijkheden voor wat authentiek kan betekenen. De wereld vormt jou door zich te tonen en jij vormt de wereld door deze mee te maken en te interpreteren. Hierdoor worden beide factoren veranderlijk en dubieus.

“De waarneming is niet allereerst als een gebeurtenis in de wereld gegeven waar men bijvoorbeeld de categorie van causaliteit op zou kunnen toepassen, maar als een op elk moment hernieuwde schepping of constituering van de wereld.”
– uit
Fenomenologie van de Waarneming door Maurice Merleau-Ponty

Kluizenaar
Zelf interpreteer ik dit graag door te stellen dat de individuele waarneming, die zich bevindt tussen het ik en de wereld, het meest waarachtig is. Authenticiteit hoeft dus niet nagestreefd te worden door middel van een puur innerlijke zoektocht, maar door bewustwording van het daadwerkelijke contact met de buitenwereld via waarneming en handelen. Identiteit wordt zowel binnen het lichaam gevormd als daarbuiten, in alles waar een persoon mee te maken krijgt. Door handelingen, denkwijzen, uitspraken enzovoorts ontwikkelt een persoonlijkheid zich ook op abstract niveau, waardoor het meedoet met de externe wereld. Zowel innerlijke drijfveren als ontmoetingen buiten het eigen lichaam om, bepalen de uniciteit van een individu. Een identiteit groeit zowel binnenin als naar buiten toe, waar het zichzelf manifesteert. Zou anders niet alleen een kluizenaar authentiek kunnen zijn? Iemand die zich isoleert en buitensluit van de meeste externe invloeden? Niemand zal precies hetzelfde kijken naar een bepaald object of een situatie. Daarin ligt, denk ik, authenticiteit verscholen, als een subjectief gegeven.

Fotocredits: The Hermit Houses van Daniël Venneman. Duurzame zelfvoorzienende huisjes voor de moderne kluizenaar.

Plaats een reactie

Verplichte velden