De toegevoegde waarde van de bibliotheek aantonen: hoe doe je dat?

Geplaatst door Sander Roovers | 20 december 2016 | Authenticiteit

Geschreven door Claudia de Graauw en Maaike van Mol

Draag je als bibliotheek bij aan sociale cohesie? Maak je kunst en cultuur toegankelijker voor mensen? De gemeente wil steeds vaker weten wat wordt gerealiseerd met het geld dat zij hebben verstrekt aan de bibliotheek. Voorheen lag de nadruk van terugkoppeling naar de gemeente vooral op bereikcijfers. Nu wordt het steeds belangrijker om aan te tonen in hoeverre gemeentelijke doelen behaald worden. Met andere woorden: Wat kan de bibliotheek bijdragen aan het gezamenlijke doel?

De juiste doelen voor ogen

Om te bepalen wat je als bibliotheek aan het gezamenlijke doel kunt bijdragen moet je het doelbereik van de gemeentelijke doelen meetbaar maken. Je wilt aantonen dat de gemeente waar voor haar geld krijgt met de bibliotheek. Het is dan belangrijk om de juiste doelen voor ogen te hebben. Vaak gaat het over doelen als het bevorderen van zelfredzaamheid, sociale cohesie stimuleren, laaggeletterdheid verminderen, kunst en cultuur toegankelijk maken en/of vrije tijdsbesteding van inwoners aan kunst & cultuur vergroten. Het aantonen van de waarde van de bibliotheek doe je op basis van deze doelen, dus het is belangrijk om deze van tevoren goed op het netvlies te hebben. Het gaat dan niet meer om uitleencijfers, maar om indicatoren die iets zeggen over de doelen die je samen met de gemeente hebt gesteld.

Vertalen naar meetbare indicatoren

Maar waar kijk je dan naar, naast ledenaantallen, uitleencijfers en bezoekcijfers? Op basis van de doelen kunnen indicatoren geformuleerd worden die je monitort en evalueert. Je gaat informatie verzamelen bij de mensen die iets kunnen vertellen over het succes (of falen) van de activiteiten. Inhoudelijk informatie die meer omvat dan alleen het aantal mensen dat bereikt wordt. Dit kunnen medewerkers van de bibliotheek zijn, deelnemers aan activiteiten, leerkrachten, ICC-ers, leerlingen, partners, bibliotheekleden of inwoners van de gemeente. Het bevragen van deze groepen kan op verschillende manieren, zoals met een vragenlijst, via interviews, met scheurkaartjes of in groepsgesprekken. Welke manier je kiest is afhankelijk van het soort informatie dat je wilt achterhalen.

Voorbeeld NOBB

Een voorbeeld van een bibliotheek die graag meer inzicht wil in haar doelbereik is de Noord Oost Brabantse Bibliotheken (NOBB). Om dit te verwezenlijken heeft Onderzoeksbureau Claudia de Graauw, samen met NOBB en de gemeente Veghel, een monitor- en evaluatie instrument ontwikkeld, dat inzicht geeft in het bereik van zowel gezamenlijke- als individuele doelen.

De bibliotheek en de gemeente hebben beiden aangegeven welke doelen zij willen bereiken. Zo geven ze ten eerste aan zich meer te willen richten op de kennistoename van burgers. Hierbij wordt gekeken naar de collectie (denk aan de collectie bij anderen brengen, fysiek en digitaal, toegankelijkheid), maar ook aan de programmering, samenwerken en medewerkers met vaardigheden. Het tweede doel is het bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie. Het derde doel is het bevorderen van lezen en meer mensen kennis te laten maken met literatuur. Dat wordt onder andere gemeten door te kijken naar leesplezier en door de kwaliteit van de programmering gericht op leesbevordering in kaart te brengen. Het vierde doel is de bevolking kennis laten maken met kunst en cultuur. Het vijfde doel is het organiseren van ontmoeting en debat. Hierbij wordt gekeken naar de mate waarin zij op dit moment bezig zijn met het bestrijden van eenzaamheid en de lerende cultuur in de gemeente. Op basis van deze input zijn meetinstrumenten gemaakt waarmee de bibliotheek zelf data aan het verzamelen is. Zo worden met vragenlijsten onder andere bezoekers, deelnemers aan activiteiten en vestigingsmanagers ondervraagd.

Wat vind jij? Welke doelen zou jij bij jouw bibliotheek willen meten?

Resultaten inzetten op verschillende manieren

Door een monitor- en evaluatie-instrument op basis van de gezamenlijke doelen van de bibliotheek en de gemeente in te richten, verzamel je informatie waar je daadwerkelijk iets mee kunt. Zo kunnen de uitkomsten worden gebruikt bij de verantwoording naar de gemeente, maar geven ze ook inzicht in de bijdrage van de bibliotheek aan de bovengenoemde gezamenlijke doelen. Als bibliotheek kun je vervolgens doelgericht je activiteiten aanpassen om zo de gezamenlijke, maar ook de eigen doelen te bereiken. Op deze manier doen dus beide partijen er hun voordeel mee!

Wat vind jij?: Moeten meer gemeentelijk gesubsidieerde instellingen hun toegevoegde waarde in kaart brengen? En zo ja, is een monitor- en evaluatie-instrument dan de juiste manier om dit te doen?

Plaats een reactie

Verplichte velden